“Không có chuyện cấm, dừng quyền hưởng bảo hiểm xã hội một lần của người tham gia từ 1/7/2025”, Vụ trưởng Vụ Bảo hiểm xã hội thông tin tại buổi họp báo.
Ngày 23/7/2024, tạp chí Người đưa tin đã đăng tải bài viết với tiêu đề: “Không có chuyện cấm dừng hưởng BHXH một lần từ 1/7/2025 nhưng chỉ được nhận trong 4 trường hợp này”. Nội dung cụ thể như sau:
Sáng 23/7, Văn phòng Chủ tịch nước tổ chức họp báo công bố lệnh của Chủ tịch nước công bố 5 luật đã được Quốc hội thông qua tại kỳ họp thứ 7 trong đó có Luật Bảo hiểm xã hội (BHXH). Luật có hiệu lực thi hành từ 1/7/2025.
Theo đó, luật bổ sung trợ cấp hưu trí xã hội để hình thành hệ thống BHXH đa tầng, trong đó giảm độ tuổi được hưởng trợ cấp hưu trí xã hội xuống 75 tuổi (hiện hành 80 tuổi). Riêng với người thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo thì từ đủ 70 tuổi đến dưới 75 tuổi được hưởng trợ cấp hưu trí xã hội.
Đồng thời, bổ sung quy định nhằm gia tăng sự liên kết giữa tầng trợ cấp hưu trí xã hội và bảo hiểm xã hội cơ bản. Bổ sung chế độ trợ cấp hằng tháng với người lao động không đủ điều kiện hưởng lương hưu và chưa đủ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội. Theo đó, công dân đủ tuổi nghỉ hưu nhưng không đủ thời gian đóng để hưởng lương hưu (chưa đủ 15 năm đóng) và chưa đủ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội (chưa đủ 75 tuổi) néu không hưởng BHXH một lần và không bảo lưu mà có yêu cầu thì được hướng trợ cấp hàng tháng.
Luật cũng mở rộng đối tượng được tham gia và thụ hưởng đầy đủ các chế độ BHXH bằng việc mở rộng đối tượng tham gia bảo hiểm bắt buộc với chủ hộ kinh doanh của hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh, người hoạt động không chuyên trách ở xã, thôn, tổ dân phố, người lao động làm việc không trọn thời gian…
Luật mới cũng gia tăng cơ hội được hưởng lương hưu của người tham gia thông qua việc giảm điều kiện về số năm đóng tối thiểu để được hưởng lương hưu từ 20 năm xuống còn 15 năm.
Bên cạnh đó, Luật bổ sung quyền thụ hưởng chế độ ốm đau, thai sản đối với người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã; Bổ sung chế độ thai sản vào chính sách BHXH tự nguyện…
4 trường hợp được hưởng BHXH một lần
Thông tin tại buổi họp báo, Vụ trưởng Vụ Bảo hiểm xã hội (Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội) Phạm Trường Giang cho biết, nội dung liên quan hưởng BHXH một lần nhận được sự quan tâm của dư luận xã hội rất lớn.
Theo đó, Luật BHXH đã có nhiều sửa đổi, bổ sung theo hướng gia tăng quyền lợi, tăng tính hấp dẫn, khuyến khích người lao động bảo lưu thời gian đóng để hưởng lương hưu thay vì nhận BHXH một lần.
Ông Giang cho hay, với những người tham gia BHXH từ 1/7/2025 vẫn có quyền nhận BHXH một lần trong 4 trường hợp:
Trường hợp thứ nhất là người đủ tuổi hưởng lương hưu mà chưa đủ 15 năm đóng bảo hiểm.
Thứ hai, ra nước ngoài để định cư.
Thứ ba, đang mắc một trong những bệnh un.g th.ư, b.ại li.ệt, x.ơ g.an m.ất b.ù, lao nặng, AIDS.
Thứ tư, có mức suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên, người khu.yết tậ.t đặc biệt nặng.
“Như vậy, không có chuyện cấm, dừng quyền hưởng bảo hiểm xã hội một lần của người tham gia từ 1/7/2025”, ông Giang khẳng định.
Cũng theo ông Giang, hiện có khoảng 18 triệu người lao động có thời gian đóng BHXH trước ngày 1/7/2025, những người này có quyền hưởng BHXH một lần.
Song nếu người lao động không hưởng BHXH một lần mà bảo lưu thời gian đóng để tiếp tục tham gia thì có cơ hội được thụ hưởng nhiều quyền lợi cao hơn sau này.
Cùng ngày, báo Người Lao động đã đăng tải bài viết với tiêu đề: “Vì sao từ năm 2025 không được tính lương hưu trên những năm đóng BHXH cuối?”. Nội dung cụ thể như sau:
Theo quy định tại Luật BHXH hiện hành và Luật BHXH sửa đổi (hiệu lực từ ngày 1-7-2025), mức bình quân tiền lương làm căn cứ đóng BHXH để tính lương hưu của người lao động thuộc khu vực nhà nước được tính trên cơ sở mức bình quân tiền lương làm căn cứ đóng BHXH của một số năm cuối trước khi nghỉ hưu.
Cụ thể, nếu người lao động có toàn bộ thời gian đóng BHXH theo chế độ tiền lương do Nhà nước quy định thì mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH để tính lương hưu được quy định như sau:
– Tham gia BHXH trước ngày 1-1-1995 thì tính bình quân của tiền lương tháng đóng BHXH của 5 năm cuối trước khi nghỉ hưu.
– Tham gia BHXH trong khoảng thời gian từ ngày 1-1-1995 đến 31-12-2000 thì tính bình quân của tiền lương tháng đóng BHXH của 6 năm cuối trước khi nghỉ hưu.
– Tham gia BHXH trong khoảng thời gian từ ngày 1-1-2001 đến 31-12-2006 thì tính bình quân của tiền lương tháng đóng BHXH của 8 năm cuối trước khi nghỉ hưu.
– Tham gia BHXH trong khoảng thời gian từ ngày 1-1-2007 đến 31-12-2015 thì tính bình quân của tiền lương tháng đóng BHXH của 10 năm cuối trước khi nghỉ hưu.
– Tham gia BHXH từ ngày 1-1-2016 đến 31-12-2019 thì tính bình quân của tiền lương tháng đóng BHXH của 15 năm cuối trước khi nghỉ hưu.
– Tham gia BHXH từ ngày 1-1-2020 đến 31-12-2024 thì tính bình quân của tiền lương tháng đóng BHXH của 20 năm cuối trước khi nghỉ hưu.
– Tham gia BHXH từ ngày 1-1-2025 trở đi thì tính bình quân của tiền lương tháng đóng BHXH của toàn bộ thời gian.
Như vậy, nếu bắt đầu tham gia BHXH từ 2025, mức lương hưu của người lao động thực hiện theo chế độ tiền lương do Nhà nước quy định sẽ được tính dựa trên toàn bộ quá trình đóng giống như người lao động thực hiện chế độ tiền lương do người sử dụng lao động quyết định. Vì sao có sự thay đổi này?
Theo ông Nguyễn Duy Cường, Phó Vụ trưởng Vụ BHXH (Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội), quy định về mức bình quân tiền lương làm căn cứ đóng BHXH để tính lương hưu, trợ cấp một lần tại Luật BHXH sửa đổi năm 2024 được kế thừa từ Luật BHXH năm 2014.
Một trong những nguyên tắc của BHXH là mức hưởng được tính trên cơ sở mức đóng và thời gian đóng BHXH. Việc quy định lộ trình tiến tới lương hưu của người lao động khu vực nhà nước được tính trên mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH của toàn bộ quá trình là phù hợp với nguyên tắc trên.
Ngoài mức hưởng trên, căn cứ vào thời gian bắt đầu tham gia BHXH, người lao động thuộc đối tượng thực hiện chế độ tiền lương do Nhà nước quy định còn được điều chỉnh tiền lương làm căn cứ đóng BHXH bắt buộc.
Theo đó, người lao động bắt đầu tham gia BHXH trước 1-1-2016, được điều chỉnh theo mức lương cơ sở/mức tham chiếu tại thời điểm hưởng chế độ hưu trí; Đối với người lao động bắt đầu tham gia BHXH từ 1-1-2016 trở đi, được điều chỉnh trên cơ sở chỉ số giá tiêu dùng của từng thời kỳ theo quy định của Chính phủ (như người lao động thuộc đối tượng thực hiện chế độ tiền lương do người sử dụng lao động quyết định).
Lý giải nguyên nhân có sự phân biệt trong cách tính mức bình quân tiền lương làm căn cứ đóng BHXH để tính lương hưu giữa người lao động khu vực nhà nước (tính bình quân mức lương tháng đóng BHXH một số năm cuối) và người lao động thực hiện theo chế độ tiền lương do người sử dụng lao động quyết định (toàn bộ quá trình đóng), ông Nguyễn Duy Cường cho hay trước đây chính sách BHXH chỉ áp dụng cho khu vực nhà nước, sau đó mới mở rộng ra khu vực doanh nghiệp ngoài nhà nước. Cột mốc đáng chú ý là năm 1995, quỹ BHXH tách độc lập khỏi ngân sách nhà nước, bắt đầu thực hiện theo cơ chế đóng hưởng.
Lý do thời điểm đó không thực hiện cách tính lương hưu thống nhất giữa 2 khối là vì khu vực ngoài nhà nước có đặc thù riêng. Ở khu vực nhà nước, về cơ bản người lao động được trả lương theo thâm niên, nhưng thực tế với cách tính lương hưu căn cứ vào những năm cuối sẽ có người được lợi nhưng cũng có người thiệt thòi hơn.
Qua các lần sửa đổi luật đều theo nguyên lý và xu hướng hướng tới khu vực nhà nước và ngoài nhà nước bình đẳng như nhau là tính lương hưu trên toàn bộ quá trình đóng, song không thể thay đổi ngay lập tức mà cần có lộ trình.
